Hidroelektrik santraller (HES), uzun yıllardır yenilenebilir enerji başlığı altında “temiz” ve “çevre dostu” bir seçenek olarak sunuluyor. Ancak son yıllarda yapılan bilimsel çalışmalar ve sahadan gelen veriler, bu projelerin özellikle akarsu ekosistemleri üzerinde ciddi ve kalıcı etkiler yarattığını ortaya koyuyor.

Türkiye genelinde hızla yaygınlaşan HES projeleri, nehir ve dere yataklarının doğal akış rejimini değiştirerek suyun yönünü ve miktarını kontrol altına alıyor. Bu müdahale, yalnızca suyun akışını değil, o suya bağlı olarak gelişen tüm yaşam döngüsünü etkileyerek ekosistem zincirinde kırılmalara neden oluyor; bazı bölgelerde dere yataklarının büyük bölümünün yılın önemli bir kısmında kuruduğu gözlemleniyor.

Akarsuların borulara alınmasıyla birlikte balık türlerinin göç yolları kesiliyor, üreme alanları daralıyor ve sucul canlı popülasyonlarında belirgin düşüşler yaşanıyor. Bununla birlikte, suya bağımlı bitki örtüsü zayıflarken, nem dengesinin bozulması çevredeki mikroklimayı değiştiriyor ve uzun vadede bölgenin doğal yapısında geri dönüşü zor dönüşümler meydana geliyor.

HES projelerinin etkileri yalnızca doğal yaşamla sınırlı kalmıyor; bölge halkı da bu süreçten doğrudan etkileniyor. Tarım ve hayvancılıkla geçimini sağlayan yerel üreticiler, sulama suyu kaynaklarının azalması nedeniyle verim kaybı yaşarken, içme ve kullanım suyu konusunda da ciddi sıkıntılarla karşı karşıya kalıyor; bu durum kırsal yaşamın sürdürülebilirliğini tehdit ediyor.

Uzmanlar, enerji üretiminin gerekliliğine dikkat çekmekle birlikte, plansız ve denetimsiz şekilde hayata geçirilen HES projelerinin uzun vadede çevresel maliyetinin ekonomik kazançların önüne geçebileceği uyarısında bulunuyor. Bu nedenle enerji politikalarının yalnızca üretim odaklı değil, ekolojik dengeyi koruyan, yerel halkın haklarını gözeten ve bilimsel verilerle desteklenen bir yaklaşımla yeniden ele alınması gerektiği vurgulanıyor.

İSTANBUL (UHA) - SEZGİN AKKOYUN