Edirne Milletvekili ve Ziraat Mühendisi Ediz Ün, 30 Ekim 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile vergi ve Tarım Bağ-Kur borcu bulunan çiftçilere Hazine destekli tarımsal kredilerin verilmemesine sert tepki gösterdi. Ün, söz konusu düzenlemenin yüz binlerce çiftçiyi fiilen üretim dışına ittiğini belirterek, kararın gerekçelerinin kamuoyuna açıklanması gerektiğini vurguladı.

Karar alınmadan önce yüz binlerce çiftçinin bilgisi ve talebi dışında SGK sistemine dâhil edilerek Tarım Bağ-Kur’lu yapıldığını hatırlatan Ün, bu uygulamanın ciddi mağduriyetler doğurduğunu ifade etti. 2024 yılı Haziran ayında 421 bin 467 olan Tarım Bağ-Kur’lu çiftçi sayısının Temmuz ayında 757 bin 171’e yükseldiğini, kısa sürede toplam sayının 1 milyon 178 bin 387’ye ulaştığını belirten Ün, “Bu artıştan habersiz olan 750 binden fazla çiftçi bugün Ziraat Bankası ve Tarım Kredi Kooperatiflerinden kredi kullanamaz hale gelmiştir. Bunun adı devlet eliyle çiftçiyi üretimden koparmaktır” dedi.

Ürününden para kazanamayan, artan girdi maliyetleri altında ezilen çiftçiye bir de Bağ-Kur ve vergi borcu gerekçe gösterilerek kredi kapılarının kapatılmasının kabul edilemez olduğunu dile getiren Ün, bu yaklaşımın ‘Yeter ki sen üret’ anlayışından ‘Yeter ki sen üretme’ anlayışına geçildiğini gösterdiğini söyledi.

Çiftçilerin bankalara olan borçlarının her yıl ortalama yüzde 50 arttığına dikkat çeken Ün, tarım sektörünün borçla ayakta tutulmaya çalışıldığını ifade etti. Çiftçilerin kullandığı toplam kredi miktarının 1,2 trilyon liraya ulaştığını belirten Ün, 2021 yılında çiftçi başına düşen borcun 78 bin lira iken, 2024 Kasım ayı itibarıyla 510 bin liraya çıktığını söyledi. Ün, “Borç 6,5 kat artmıştır. Takibe düşen çiftçi borçları ise bir yılda 3 milyar liradan 12 milyar liraya yükselmiştir. Bu tablo, çiftçinin bu koşullarda borcunu ödeyemeyeceğini açıkça göstermektedir” diye konuştu.

Bu şartlar altında yapılması gerekenin çiftçiye faizsiz ya da uzun vadeli destek sağlamak olduğunu vurgulayan Ün, yüksek faizli kredi politikaları ve krediye erişim engelleriyle çiftçinin daha da borç batağına sürüklendiğini ifade etti.

Alınan kararların siyasi sorumluluğunun Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’te olduğunu belirten Ün, 24 Ekim 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan kararla tarımsal kredilerdeki sübvansiyon oranlarının yaklaşık yüzde 50 düşürüldüğünü, kredi üst limitlerinin ise artırılmadığını hatırlattı. Ardından 30 Ekim 2025 tarihli kararla faiz indirim oranlarının yeniden eski seviyelerine çekildiğini ancak kredi üst limitlerinin yine yerinde saydığını belirten Ün, “Canı çıkmış çiftçinin sırtına bir sopa daha indirilmiştir. Bu anlayış, ülkenin gıda egemenliğini doğrudan tehdit etmektedir” dedi.

Ediz Ün, Cumhurbaşkanlığına yöneltilen soruların; yapılan ekonomik ve sektörel analizleri, krediye erişimi engellenen çiftçi sayısını, borçların tarımsal üretime etkilerini ve borçlu çiftçiler için yapılandırma ya da destek planlarını kapsadığını açıkladı.

Açıklamasının sonunda küçük aile çiftçiliğinin yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu vurgulayan Ün, “Bir yanda ithalatı önceleyen tarım politikaları, diğer yanda çiftçiyi finansmandan koparan Hazine politikaları vardır. Ancak bu kötü günler geçecektir. Üreten, paylaşan ve toprağına sahip çıkan bir Türkiye’yi yeniden inşa edeceğiz” ifadelerini kullandı.

ADIYAMAN (UHA) - RAMAZAN YAVUZ