WWF-Türkiye, 1 Mart Dünya Deniz Çayırları Günü’nde WWF Akdeniz Deniz İnisiyatifi (WWF-MMI) tarafından hazırlanan “Akdeniz’in Deniz Çayırı Mavi Ormanlarını Demirleme Etkilerinden Korumak” başlıklı raporu kamuoyuna sundu. Rapora göre 2024 yılında Akdeniz genelinde 179 binden fazla gemi, deniz çayırlarının bulunduğu alanlarda demirledi.

WWF-MMI koordinasyonunda; WWF-Fransa, WWF-Yunanistan, WWF-Kuzey Afrika, LINKS Vakfı, ITHACA srl., Fransa Biyoçeşitlilik Ofisi (Office Français de la Biodiversité) ve Global Fishing Watch iş birliğiyle hazırlanan rapor, 2024 yılına ait Otomatik Tanımlama Sistemi (AIS) verilerinin analizine dayanıyor. Bulgulara göre yıl boyunca 179 binin üzerinde gemi, potansiyel olarak deniz çayırlarının yer aldığı alanlarda demirleme gerçekleştirdi; bu demirlemelerin yaklaşık yarısı 24 metreden büyük gemiler tarafından yapıldı.

Analizler, Akdeniz genelinde 50 bin hektardan fazla Posidonia oceanica çayırı alanının demirleme faaliyetlerinden etkilenmiş olabileceğini ortaya koyuyor. Bunun 30 bin hektardan fazlasının büyük gemilerden kaynaklandığı belirtiliyor. Akdeniz’e özgü bir tür olan Posidonia oceanica, 20 bin kilometrekareyi aşan yayılım alanıyla kıyı ekosistemlerinin en kritik habitatları arasında yer alıyor; dalga enerjisini azaltarak kıyı erozyonunu sınırlıyor ve balık popülasyonları için hayati bir yaşam alanı sağlıyor.

Rapora göre Akdeniz’deki Posidonia çayırları yaklaşık 540 milyon ton karbon depoluyor. Bu kapasite, yaklaşık 430 milyon aracın yıllık karbondioksit emisyonuna eşdeğer bir karbon tutumuna karşılık geliyor. Ancak son 50 yılda Akdeniz’deki deniz çayırlarının yaklaşık yüzde 34’ünün yok olduğu tahmin ediliyor. Demirleme faaliyetlerinin doğrudan fiziksel tahribata ve habitat parçalanmasına yol açtığı, geleneksel çapa demirlerinin deniz tabanında sürüklenerek çayırları kökünden sökebildiği ve yüzde 20 ila 50 arasında parçalanmaya neden olabildiği kaydediliyor. Hasar gören alanlarda karbon tutma kapasitesinin yaklaşık yüzde 30 azaldığı, tür zenginliğinde ise yüzde 40’a varan kayıplar yaşandığı belirtiliyor.

Rapor, Türkiye’de özellikle Datça–Bodrum hattının öne çıktığını ortaya koyuyor. 2024 yılında bu bölgede 13 binin üzerinde demirleme kaydedildi. Türkiye; demirleme yoğunluğu ve sıcak nokta sayısı bakımından Akdeniz’de üst sıralarda yer alıyor. Demirleme baskısının özellikle turizm sezonunu kapsayan Mayıs–Eylül döneminde arttığı, yükselen yat ve süper yat trafiğinin kıyı çayırları üzerinde ciddi baskı oluşturduğu ifade ediliyor. WWF, 15 metreden büyük gemilerin deniz çayırları üzerinde demirlemesinin yasaklanması, hassas alanlarda demirlemeye kapalı bölgeler oluşturulması, ekolojik şamandıra sistemlerinin yaygınlaştırılması, deniz çayırı haritalarının denizcilik planlamasına entegre edilmesi ve denetim kapasitesinin güçlendirilmesi çağrısında bulunuyor.

İSTANBUL (UHA) - SEZGİN AKKOYUN